Kara za jazdę bez uprawnień: ile płaci kierowca, a ile właściciel pojazdu?

Data publikacji: 16.05.2026 · Źródło: Interia Biznes

O co chodzi?

Pytanie o realny koszt jazdy bez uprawnień wraca regularnie, bo wbrew obiegowej opinii nie kończy się na jednym mandacie dla kierowcy. Kierowca prowadzący pojazd mechaniczny bez wymaganych uprawnień odpowiada na podstawie art. 94 § 1 Kodeksu wykroczeń, grozi mu kara aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. Od 3 czerwca 2026 r. górny limit tej grzywny podniesiono do 30 000 zł (art. 24 § 1a KW), a dolna granica wynosi 1500 zł, przy czym sąd obligatoryjnie orzeka zakaz prowadzenia pojazdów (§ 3). To zatem nie jest „tylko grzywna do 5000 zł", lecz znacznie poważniejsza odpowiedzialność.

Dla właścicieli pojazdów i firm z flotą istotniejsza jest jednak druga warstwa odpowiedzialności, i to ona jest naszym głównym przypadkiem. Właściciel, posiadacz, użytkownik lub prowadzący, który dopuszcza do jazdy osobę bez wymaganych uprawnień, odpowiada osobno na podstawie art. 96 § 1 KW: grozi ograniczenie wolności albo grzywna nie niższa niż 1000 zł, a górny limit, wynikający z ogólnego art. 24 § 1 KW, to 5000 zł. Uwaga: podwyżka grzywny do 30 000 zł (art. 24 § 1a) dotyczy art. 96 § 3, a nie art. 96 § 1, więc dla dopuszczenia osoby bez uprawnień limit grzywny pozostaje na poziomie 5000 zł.

Kluczowe jest to, że odpowiedzialność za dopuszczenie można ponieść nieumyślnie. Zgodnie z art. 96 § 2 KW ta sama kara grozi za nieumyślne dopuszczenie do jazdy osoby bez uprawnień dyspozytorowi pojazdu lub osobie, do której obowiązków to należy, a jeśli jej nie wyznaczono, kierownikowi jednostki dysponującej pojazdem. Wniosek jest jednoznaczny: brak wiedzy nie chroni właściciela ani firmy. To nie jest ryzyko hipotetyczne, w 2025 r. policja zatrzymała 77 875 praw jazdy, a odpowiedzialność może obciążyć równolegle zarówno kierującego, jak i podmiot, który dopuścił go do jazdy. Źródło

Dlaczego to ważne dla firm?

Dla właściciela pojazdu i firmy zarządzającej flotą najgroźniejsza nie jest sama grzywna, lecz regres ubezpieczyciela. Polisy AC i NNW standardowo wyłączają ochronę, gdy kierujący nie miał uprawnień, a przy OC ubezpieczyciel najpierw wypłaca poszkodowanym, a następnie występuje z regresem o zwrot całej wypłaconej kwoty od sprawcy, przy ciężkich wypadkach mogą to być setki tysięcy, a nawet miliony złotych, na co zwraca uwagę m.in. Aleksander Daszewski z biura Rzecznika Finansowego. W praktyce nieuprawniony kierowca może unieważnić ochronę AC firmowego pojazdu, a oświadczenie pracownika ani wewnętrzny regulamin nie zdejmują z właściciela odpowiedzialności z art. 96 § 1 KW. Co więcej, ponieważ wykroczenie z art. 96 KW można popełnić nieumyślnie (art. 96 § 2), nie musisz wiedzieć, że kierowca stracił prawo jazdy, żeby odpowiadać, w firmach z flotą wprost odpowiada dyspozytor lub kierownik jednostki. Brak wiedzy nie chroni; chroni dopiero udokumentowana, bieżąca weryfikacja statusu uprawnień kierowców w bazie CEPiK.

Co warto zrobić teraz?

• Weryfikuj ważność uprawnień każdego kierowcy w bazie CEPiK przed dopuszczeniem do jazdy i monitoruj je w sposób ciągły, a nie jednorazowo przy zatrudnieniu, to jedyna ochrona przed odpowiedzialnością z art. 96 § 1 i § 2 KW, którą można ponieść również nieumyślnie.
• Nie opieraj się na oświadczeniach kierowców ani na wewnętrznym regulaminie, w świetle art. 96 § 1 KW nie zwalniają one właściciela ani firmy z odpowiedzialności, a brak wiedzy o cofnięciu uprawnień nie wyłącza kary (art. 96 § 2 KW).
• Wprowadź procedurę natychmiastowego odsunięcia od prowadzenia kierowcy, któremu cofnięto lub zatrzymano uprawnienia, aby uniknąć regresu ubezpieczyciela i utraty ochrony AC firmowego pojazdu.

Powiązane artykuły

• Art. 96 KW: odpowiedzialność pracodawcy za brak uprawnień kierowcy
• Monitoring uprawnień kierowców: procedura krok po kroku
• Sprawdzanie uprawnień kierowcy: 3 metody i najlepsza praktyka